TỪ ĐƯỜNG HỌ HOÀNG – NƠI QUY TỤ LINH KHÍ TỔ TÔNG

Theo truyền ghi, thuở đầu nhà ở của các bậc tổ tiên từ đời thứ nhất đến đời thứ tư vốn được dùng làm nơi phụng tự. Khi Cụ Hoàng Văn Giáo (đời 4) tạ thế, con cháu họp bàn, tôn tạo nhà cũ thành nhà thờ Tổ, giao cho ba vị trưởng phái đời đời chăm nom hương hỏa.

Ba phái khi ấy gồm:

• Phái Nhất: Cụ Hoàng Văn Thành

• Phái Nhì: Cụ Hoàng Văn Sửu

• Phái Ba: Cụ Hoàng Văn Tiên (Thiện)

Năm 1952, Cụ Hoàng Văn Kinh, lúc giữ chức lý trưởng, đứng ra tu bổ lại Từ đường: xây nhà hai gian bằng đá liếp, lợp ngói, dựng hai trụ biểu tả hữu cao tới hai mươi thước – uy nghi như cột trụ phúc đức của dòng họ. Đến thời chiến tranh, vì sợ quân thù lấy làm dấu mốc, công trình uổng bị hủy hoại.

Nhưng lòng người Hoàng – Huỳnh không vì vậy mà suy giảm tín bái. Năm 1984, các cụ Hoàng Đài, Hoàng Khắc Hưởng, Hoàng Khắc Phòng, Hoàng Thẻo... cùng con cháu góp công của, đúc bia đá, tu sửa lại điện thờ và rước sáu mộc chủ từ nhà Cụ Hoàng Văn Châu về Từ đường để phụng tự như lệ xưa.

Đến năm 2002, dưới sự kêu gọi của Trưởng tộc Hoàng Diệu, con cháu trong ngoài nước hợp tâm hiệp lực xây lại toàn bộ Từ đường: nhà ba gian gạch cuốn, cổng tam quan ba cửa, thể hiện sự hưng thạnh của họ tộc. Tổng chi phí gần sáu trăm triệu đồng – một khoản lớn thời bấy giờ, cho thấy tấm lòng thành kính không tiếc của cháu con.

Các năm 2012 và 2022, các ông Hoàng Công Tâm, Hoàng Văn Cường, Hoàng Trọng Thích lại tiếp tục sơn quét, chống dột, xây bờ bao, lát sân tế lễ… để Từ đường thêm phần trang nghiêm.

Nay Từ đường họ Hoàng – Huỳnh đứng bên bờ Nhật Lệ, trước mặt là đường liên thôn, phía sau dựa cát vàng, tả giáp đình làng, hữu giáp nhà dân – địa thế tọa thủy hướng minh, tựa như long mạch linh thiêng tụ hội, là nơi con cháu mỗi dịp lễ giỗ trở về, cúi mình trước tiên tổ.